Een van de doelen van het platform is om praktijkgericht onderzoek te verrichten vanuit een multidisciplinair en stedenvergelijkend perspectief. Met behulp van het netwerk dat is ontstaan, wordt er daarom regelmatig gezamenlijk gewerkt aan onderzoek(saanvragen). We benoemen er hier drie: het onderzoek naar ‘Plekken van hoop en verandering’, de ‘Huizen van de wijk’ en de onderzoeksaanvraag rondom de werking van ‘Stadslabs’.

20190626_150444.jpg

Plekken van hoop en verandering
Steden en wijken staan ook de komende jaren voor belangrijke opgaven op onder andere het gebied van armoede, duurzaamheid, veiligheid, welzijn en zorg. Deze complexe en taaie vraagstukken kunnen veelal niet door één of twee partijen van bovenaf worden opgelost en vragen daarom om een nieuwe aanpak. Op steeds meer plekken in Nederland zien we dat groepen van diverse personen en organisaties met elkaar werken aan creatieve oplossingen voor vraagstukken op individueel, buurt- of wijkniveau. Zij bundelen hun krachten in nieuwe samenwerkingsverbanden om zo lokaal het verschil te maken. Zij bouwen gezamenlijk aan iets ‘nieuws’ ondanks hun verschillende achtergronden, belangen, denk- en werkwijzen. Daarmee zijn het voor ons plekken van hoop en verandering.

Cover Boek Plekken van hoop en verandering + redactie - Platform Stad en WijkDeze samenwerkingsverbanden zorgen ten opzichte van het verleden voor verschuivende rollen, taken en (machts)verhoudingen. Er ontstaat een nieuw speelveld met deels nieuwe spelers, rollen en spelregels. Hoe je dit samenspel tussen burgers, ondernemers, maatschappelijke instellingen en gemeenten precies vorm moet geven, wordt nu uitgeprobeerd en ontdekt. Hoe verhouden bijvoorbeeld de burger en de professional zich tot elkaar? Welke complexe afhankelijkheden zijn er tussen de andere partijen? Heeft iedereen een gelijkwaardige stem? Tegen welke knelpunten lopen deze samenwerkingen op? En wat zijn belangrijke leerpunten?
In het boek ‘Plekken van hoop en verandering’ gaan elf lectoraten van acht verschillende hogescholen op zoek naar de antwoorden op deze vragen. Dit aan de hand van praktijkgericht onderzoek, tien casestudies, een discussiemiddag en interviews met Willem Stam (LPB), Willem Trommel (VU), Thijs van Mierlo (LSA), Jornt van Zuylen (VNG) en Boudewijn Steur (ministerie van BZK). Het boek verscheen op 19 september 2019 tijdens het gelijknamige congres en is te bestellen bij uitgeverij Eburon.

20140516_120205

Huis van de Wijk
Er komen in Nederland steeds meer laagdrempelige buurtvoorzieningen die gerund worden door zowel bewoners als professionals van gemeenten, welzijn- en zorginstellingen. Kleinschalige plekken in de buurt voor ontmoeting en interactie. Hoewel de invulling per locatie verschilt, lijken ze op elkaar in het samenkomen van verschillende partijen, behoeftes, activiteiten en gewoontes.

In deze zogenaamde ‘Huizen van de Wijk’ werken de partijen samen aan de programmering. Deze processen van ‘samensturing’ die nagestreefd worden verhouden zich nog niet goed tot de manier van optreden die overheid en organisaties vaak nog kenmerkt. Zo wordt tussen partijen vaak machtsongelijkheid ervaren. En door hun aard en posities hanteren de verschillende betrokken vaak verschillende logica’s, die niet altijd makkelijk bij elkaar aansluiten.

We weten vanuit literatuur veel over de factoren die bij deze vormen van samenwerking en gezamenlijke besluitvorming een rol spelen. Minder bekend is hoe die processen in de praktijk verlopen en hoe ze naar tevredenheid verbeterd zouden kunnen worden. Het lectoraat Culturele en Sociale Dynamiek (Hogeschool van Amsterdam) heeft daarom het initiatief genomen om naar ‘samensturing’ onderzoek te doen. Acht buurthuizen zullen worden onderzocht, in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Partners zijn de lectoraten Dynamiek van de Stad (Hogeschool Inholland) en Grootstedelijke Ontwikkeling (Haagse Hogeschool). Alle lectoraten zijn bij het Platform Stad & Wijk aangesloten. Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA financiert dit onderzoek in het kader van de regeling RAAK-publiek.

Voor meer informatie zie deze Factsheet met onder andere de verschillende onderzoeksvragen en contactpersonen.

Stadslabs
In steden ontstaan steeds vaker coalities waarin professionals samen met burgers, onderzoekers en lokale ondernemers werken aan innovatieve lokale oplossingen. Stadslabs zijn hierbij een veel gebruikte werkvorm die tot mooie resultaten leiden en waarvan veel wordt verwacht. Daarbij gaat het om een gezamenlijke aanpak, waarin verschillende partijen experimenteren, cocreëren en testen in een levensechte omgeving. Maar ervaringen in de praktijk leren dat het samenwerken aan innovaties binnen een stadslab gepaard gaat met prangende vragen en lastige dilemma’s. Er bestaat onvoldoende duidelijkheid over de precieze uitwerking, er is onzekerheid over de meerwaarde voor betrokken professionals en hun organisaties en er zijn vragen over de (door)werking van gehanteerde lab-werkwijzen in de praktijk. Over deze vragen gaat dit tweejarige onderzoeksproject dat een initiatief is van het lectoraat Grootstedelijke Ontwikkeling (Haagse Hogeschool) en gezamenlijk wordt uitgevoerd met de lectoraten Coördinatie Grootstedelijke Vraagstukken (Hogeschool van Amsterdam), Particpatie en Stedelijke Ontwikkeling (Hogeschool Utrecht) en Dynamiek van de Stad (Hogeschool InHolland).

De centrale onderzoeksvraag is: op welke manier kunnen stadslabwerkwijzen worden vormgegeven en ingezet zodat ze bijdragen aan een betere omgang met complexe stedelijke opgaven? We zoomen daarbij in op de rol van wijkprofessionals die op strategisch (beleid) en/ of operationeel (frontlijnwerkers) niveau vanuit de gemeente of maatschappelijke organisaties aan de stad werken. Vragen die aan de orde komen zijn: op welke wijze en voor welke problemen worden stadslabs opgezet als oplossing? Hoe werken wijkprofessionals samen in stadslabs en wat is daarvan de doorwerking? Welke ontwerpprincipes voor stadslabs zijn uit bestaande ervaringen te destilleren? Daarbij wordt gekeken hoe samenwerking tussen verschillende partijen gestalte krijgt en hoe wordt omgegaan met de spanning tussen gelijkwaardige samenwerkingsrelaties in de stad tegen de achtergrond van meer traditionele vormen van bestuur en beleid.

Doel van dit onderzoek is professionals te voorzien van inzichten, ervaringen en vaardigheden die nodig zijn voor het succesvol opzetten, meewerken aan en uitvoeren van stadslabs. Het onderzoek is eind juni 2019 ingediend als projectvoorstel in het kader van de RAAK-publiek aanvraag bij Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA. Het subsidiebesluit wordt in januari 2020 bekend gemaakt.

Afbeelding Stadslab